Временска капсула

„Временска капсула“: текстови за урбаната и културната меморија на Скопје и Македонија

02/09/2026
Арно.мк

„Временска капсула“ е рубрика посветена на траги од минатото што лесно можеле да исчезнат: стари весници, заборавени места, бендови, фестивали, графити, фотографии, архивски документи, филмови, научни достигнувања и секојдневни приказни од различни периоди.

Голем дел од текстовите се засновани на исечоци од весници, фотографии, огласи и други архивски материјали споделени во фејсбук-групите „Временска капсула“ и „Вчерашни вести“. Тие често претставуваат почетна трага за натамошно истражување, проверка на податоците и реконструирање на пошироката приказна зад еден навидум обичен документ или фотографија.

Со текот на времето, рубриката прерасна во отворена архива на урбаната и културната меморија на Скопје и Македонија. За полесно пребарување, сите досега објавени текстови ги поделивме во девет тематски целини: урбана историја, архиви и медиуми, музика, ретро вести, филм и книжевност, наука и технологија, како и три посебни области посветени на графитите и уличната култура.

Урбана историја, архитектура, инфраструктура и исчезнати места

Градовите постојано се менуваат, но зад новите фасади често исчезнуваат места, објекти и приказни што некогаш биле дел од секојдневниот живот. Овие текстови ги истражуваат урбаните слоеви на Скопје и на другите македонски градови – од заборавени локали и топоними до архитектура, инфраструктура и простори пред исчезнување.

Печат, медиуми, архиви, дигитализација и колективна меморија

Весниците, списанијата, фотографиите и архивските документи се сведоштва за времето во кое настанале. Во оваа целина се собрани текстови за историјата на македонските медиуми, зачувувањето на културната меморија и современите начини на дигитализација, пребарување и повторно оживување на архивските материјали.

Македонска музичка историја, бендови, фестивали и клубови

Македонската музичка сцена е составена од многу познати, но и одамна заборавени имиња, места и настани. Овие текстови ги реконструираат приказните за бендовите, музичарите, фестивалите и клубовите што го создавале звукот на различни генерации.

Ретро вести, секојдневие и општествена историја

Старите вести не зборуваат само за големите историски настани, туку и за секојдневните грижи, навики и апсурди на луѓето. Преку весникарски исечоци и архивски записи, овие текстови нудат слика на општеството, јавниот живот и духот на времето.

Филм, книжевност, јазик, дизајн и културни есеи

Филмовите, книгите, јазикот и визуелната култура се истовремено уметнички дела и временски капсули. Во оваа целина се собрани текстови што ги поврзуваат културната историја, личното сеќавање, дизајнот и промените во начинот на кој ги создаваме и толкуваме приказните.

Наука, технологија, вештачка интелигенција и астрономија

Историјата на науката и технологијата во Македонија содржи значајни личности, институции и достигнувања што често остануваат надвор од пошироката јавна меморија. Овие текстови ги истражуваат домашните траги во астрономијата, роботиката, вештачката интелигенција, природните науки и технолошката култура.

Графити: архиви, историја, изданија и проекти

Графитите се минлива уметност, па нивното фотографирање и архивирање е единствен начин да се зачува нивната историја. Оваа целина ги следи развојот на македонската графити-сцена, архивските иницијативи, изданијата, изложбите и проектите посветени на уличната култура.

Графити во градскиот простор, филмот, музиката и литературата

Графитите не постојат изолирано од градот, туку стануваат дел од неговата архитектура, филмови, музички спотови и книжевни приказни. Овие текстови ги разгледуваат нивните врски со конкретни маала, објекти и културни дела, како и начинот на кој уличната уметност го менува значењето на просторот.

Напишете коментар

Вашата адреса за е-пошта нема да биде објавена. Задолжителните полиња се означени со *