Струга најчесто ја замислуваме низ мотивите како: Црн Дрим, мостови, поезија, лето, туристи. Но, секој град има и своја друга страна – помалку официјална, за некој можеби и поинтересна. Струга, покрај поетска, имала и своја тивка алтернативна визуелна сцена: графити, мурали, уметници, пријателства и мали урбани легенди што остануваат да живеат во сеќавањата и на ретките фотографии.
Овој пат ги претставуваме графичарот Горан Ристовски и писателот Димитрие Дурацовски.
Димитрие Дурацовски (1952, Струга), завршил Училиште за применета уметност во Скопје. Работи како ликовен соработник во Народниот музеј во Струга. Член е на ДПМ од 1989 година.
Дурацовски е припадник на т.н. петта генерација македонски автори, која се појавува на книжевната сцена во 1980-тите. Неговиот опус е силно обележан од постмодернизмот, а во неговото пишување често има нешто од урбаната апсурдност, од играта, од фрагментот што наеднаш станува цела приказна.
Тука пренесуваме еден фрагмент од негова објава, кој наликува на кус расказ од Данил Хармс, авангарден руски и советски писател од периодот меѓу двете светски војни.
Мала летна приказна
Си седев јас во чаршија со зомби куче Бен Расел во 10 часот навечер. Десно од мене еден од графитите на Горан Ристовски, лево девојка во излог подава снег за разладување на горештиниве. Поминаа Инкашите Горан, Ненад, Ѓоле Никола и Кики. Горан ме слика. После си отидовме со Бен Расел дома. Едноставен настан.
Горан Ристовски (1987) e македонски графичар. Другите имиња кои се споменуваат – Ѓорѓи Крстевски, Христијан Томаноски и Никола Матоски – се струшки уметници од здружението ИНКА, кое стоеше зад фестивалот ДРИМОН. Според Дурацовски тие имаат направено многу многу графити и мурали низ Струга. Тоа било особено активно пред десетина до петнаесет години. Денес повеќето од нив работат во други уметнички форми, додека Горан повремено сè уште создава по некој мурал.
Тоа е она што често му се случува на уличното творештво кај нас: сцената блеснува, остава траги, па потоа полека се распрснува низ секојдневието, професиите, годините. А делата остануваат на милост и немилост на времето, фасадите и новите премачкувања.
Приказната за овие уметници, и за една поинаква, алтернативна Струга, заслужува многу повеќе внимание. Не само како епизода од локалната културна историја, туку и како потсетник дека и надвор од големите центри постоеле сцени, дружби и визуелни интервенции што му давале друг ритам на градот.
Од Дурацовски добивме дел од овие дела, документирани од Милена Илиќ, и ви ги претставуваме тука. Во нашата група „Графит.мк“ можете да ги видите и другите. Некои од овие графити денес веќе не постојат – и токму затоа вреди барем вака да им се сочува трагата.
