Новата линија од Зелениково преку Драчево до Транспортен центар е важен чекор за Скопје. Токму затоа, уште сега е вистински момент таа да се надгради и со можност за превоз на велосипеди.
Конечно проект што отвора нова можност
По долго време, во Скопје конечно се зборува за нов вид јавен превоз не само како желба, туку и како конкретен проект. Најавата за градски воз на линијата од Зелениково преку Драчево до Транспортен центар е важен сигнал дека конечно се размислува за поинакво, пофункционално и поодржливо движење низ градот.
Тоа е чекор што заслужува поддршка. Во град кој со години се соочува со метеж, загадување, изгубено време и преголема зависност од автомобилот, секое сериозно вложување во јавен превоз е добредојдено. Особено кога станува збор за решение што може да им помогне на жителите на Драчево, Кисела Вода, Аеродром и другите делови на Скопје побрзо и полесно да стигнат до центарот.
Следниот логичен чекор
Токму затоа сега е вистински момент да се направи уште еден паметен исчекор: новиот градски воз да предвиди и простор или вагон за велосипеди. Ова не треба да се сфати како дополнителен луксуз, туку како природно надградување на една веќе добра идеја.
Во Скопје, барем засега, не постои јасно, системски уредено решение за превоз на велосипеди во јавниот превоз, па затоа градскиот воз е добра можност тој недостаток конечно да се надмине.
Возот е најсилен тогаш кога е поврзан со другите облици на движење низ градот. А велосипедот е токму таква алка – практична, евтина, здрава и еколошка.
За многу луѓе, особено во населби како Драчево, патувањето не почнува на станицата. До станицата треба да се стигне, а од почетокот на Драчево до железничката станица тоа значи и околу 40 минути пешачење, а со велосипед 10-тина минути. И по симнувањето од возот треба да се продолжи понатаму. Токму тука велосипедот може да ја направи целата линија многу покорисна и попристапна.
Вагон за точаци би поттикнал многумина повторно да ги извадат велосипедите од гаража или подрум и да им дадат нова секојдневна функција.
Вистински модерен превоз е поврзан превоз
Кога зборуваме за модерен јавен превоз, не зборуваме само за шини, станици и возен ред. Зборуваме за систем што им одговара на реалните потреби на луѓето. А тие потреби најчесто не се сведуваат на релација од станица до станица, туку од дом до работа, од населба до училиште, од еден крај на градот до друг.
Затоа велосипедот и возот не се две одделни приказни. Заедно, тие создаваат многу посилно решение. Возот овозможува брзо движење на подолга релација, а велосипедот лесно и флексибилно го решава „првиот“ и „последниот“ дел од патувањето.
Тоа значи дека со простор за велосипеди, градскиот воз нема да биде корисен само за луѓето што живеат веднаш до станица, туку и за многу поширок круг граѓани.
Европските искуства покажуваат дека ова функционира
Во многу европски држави, превозот на велосипеди во возови веќе одамна е нормален дел од услугата. Тоа не е екстра-погодност за мал број ентузијасти, туку практично решение што го зголемува бројот на корисници на јавниот превоз и го прави системот пофлексибилен.
Таму возовите имаат посебно обележани места за велосипеди, држачи или ремени за фиксирање, а патниците однапред знаат под кои услови можат да го користат тој простор. Ваквите примери покажуваат дека не е потребно да се измислува нешто ново – доволно е да се преземе добра и веќе проверена практика.
И во регионот веќе постојат сосема конкретни решенија. Во Хрватска, HŽ Putnički prijevoz дозволува превоз на велосипеди во одредени возови што имаат посебен вагон или простор за сместување на велосипеди, со капацитет до 10 велосипеди. За велосипед се плаќа посебна еднонасочна карта од 1,99 евра, а патниците однапред можат да проверат во кои возови оваа услуга е достапна. Возовите се опремени и со куки и ремени за безбедно прицврстување на велосипедите. Тоа покажува дека ваквото решение не е никаква далечна или прескапа иновација, туку веќе постоечка и практична регионална пракса.
Добра идеја што може да стане пример
Токму затоа би било одлично новата линија од/до Драчево уште од почеток да покаже дека Скопје не размислува само како да пушти нов превоз, туку и како да изгради навистина современ систем.
Простор за велосипеди, јасни правила за користење и предвидливост за патниците би биле силен знак дека проектот е внимателно осмислен.
Уште поважно, тоа не треба да остане само на оваа прва делница. Ако градскиот воз навистина треба да се развива како мрежа, тогаш ваквото решение треба да стане стандард и за идните линии. Така, уште од почеток, ќе се постави добра практика што подоцна лесно ќе се проширува.
Идејата за воведување вагон за велосипеди ја отвори пасионираниот велосипедист Васил Чулев – практичен и логичен предлог што може дополнително да ја зголеми употребата на градскиот воз. Се надеваме дека надлежните ќе ја препознаат неговата вредност и ќе го послушаат овој предлог.