Како би изгледала Македонија под целосна државна контрола, населена со репликанти или преобразена од науката? Трилогијата „Апокалипса.мк“ на Бранко Прља отвора три различни погледи кон иднината, со многу траги од нашата сегашност. Обновената страница на трилогијата, со анимирана дистописка сцена, музичка позадина и PDF-извадоци од трите романи, е повод повторно да ги посетиме овие можни светови.
Поводот за ова враќање кон трилогијата „Апокалипса.мк“ е играта „Голема тегла ајвар“ на Дејан Давчевски, за која неодамна пишувавме на Арно.мк. Во неа, Скопје учествува во приказната со својот смог, говор, навики и противречности. Особено еден од почетните кадри потсетува на корицата на „Апокалипса.мк“ на Бранко Прља, каде што градот исто така има улога на „протагонист“ во дистописка средина. Сличноста е случајна, но интересна како визуелна средба на два различни авторски погледи кон истиот град. Таа е и добар повод повторно да ги отвориме трите романи, во кои Македонија добива паралелни животи, обликувани од стравовите, противречностите и надежите на нашата стварност.
Скопје обвиено во смог, држава што ја пропишува вистината, машини што се обидуваат да станат луѓе и научници што бараат одговори во вселената. Во трилогијата на Прља, познатите места добиваат поинакви животи, а секојдневието што го препознаваме се претвора во материјал за дистопија, научна фантастика и општествена сатира. Македонија се појавува како тоталитарна држава, технолошки експеримент и ветување за подобар свет. Во секоја од тие верзии остануваат луѓето – или битијата што се обидуваат да станат луѓе – со своите желби, слабости и потреба да најдат смисла.
Апокалипса.мк: кога Државата знае што е најдобро за вас
„Апокалипса.мк“ (2017) нè внесува во Нова Македонија, каде што Државата одлучува што смеат луѓето да работат, мислат и посакуваат. Музиката, филмовите и забавата се предмет на забрани, пропагандата е постојана, а смогот продира и во најскриените места. За чист воздух нема гаранција, но за правилно размислување се води особена грижа.
Тома Хансов, возач и потаен писател, и научникот Никола Слејт се обидуваат да најдат простор за сопствените идеи во свет што не трпи отстапувања. Меѓу илегалните кафеани, државните слогани и секојдневната борба за опстанок, се поставува прашањето колку од личноста може да се зачува кога некој друг го уредува целиот живот. Мрачната иднина тука има многу познати детали – доволно за читателот да се запраша каде завршува фантазијата, а каде почнува препознавањето.
„Апокалипса.мк“ беше во финалето за наградата „Роман на годината“ за 2017 година, која ја доделува Фондацијата „Славко Јаневски“.
Реплика.мк: човечноста како задача
Во „Реплика.мк“ (2018), човечкото секојдневие е пресоздадено од репликанти. Автобуси, болнички ходници, семејни грижи и кафеански разговори стануваат дел од голем обид да се разбере што значи да се биде човек. Иднината, изгледа, решила внимателно да ги реконструира и нашите најобични непријатности.
Супервизорот Идо ја следи мисијата на „очовечовање“, но неговите чувства и сомнежи отвораат пукнатини во програмираната реалност. Тој треба да биде добар сопруг, грижлив родител и вреден работник, а истовремено да ги разбере нелогичностите што луѓето ги носат во себе. Дали човечноста може да се научи? Дали чувството е помалку вистинско ако неговиот носител е создаден во лабораторија? И што се случува кога машината ќе почне да се сомнева во упатствата?
Низ препознатливото скопско секојдневие, романот ги истражува вештачката интелигенција, идентитетот и слободната волја, со хумор што произлегува од судирот меѓу машинската логика и човечката навика да бидеме противречни.
Воскресение.мк: подобар свет, со старите човечки слабости
„Воскресение.мк“ (2019) ја отвора можноста за Препородена Македонија: почист воздух, зелени градови, напредна технологија и општество насочено кон науката. Сообраќајот е отстранет од улиците, просторот им е вратен на луѓето, а Македониумот во Крушево станал научен центар што гледа кон вселената. По мракот на тоталитарната држава, оваа иднина изгледа како простор во кој конечно може да се дише.
Но, мистериозните сигнали што пристигнуваат во сателитскиот центар го вовлекуваат научникот Климент Веров, неговиот асистент Добре и директорката Теа Новалкова во приказна во која откритијата, амбицијата и личните односи стануваат опасно испреплетени. Научниот напредок може да реши многу проблеми; со човечката суета и желбата за слава работата оди потешко. Потрагата по одговори прераснува во научнофантастична авантура со криминалистичка интрига, во која секое откритие отвора нова неизвесност.
Познати места, паралелни животи
Трите романи можат да се читаат независно, а заедно создаваат поширока приказна за слободата, моќта, идентитетот и нашата желба да изградиме подобар свет. Скопје и Македонија во нив имаат важна улога: нивните населби, институции, споменици и навики ја прават фантастиката блиска, понекогаш и непријатно блиска. Зад различните општествени и технолошки уредувања се чувствува истата грижа – што правиме со светот што ни е даден и што оставаме по нас.
Обновената страница ја оживува атмосферата на трилогијата со анимирана дистописка сцена инспирирана од корицата на „Апокалипса.мк“ и музичка позадина. На неа се достапни PDF-извадоци од сите три книги – можност да ги запознаете нивните светови и сами да процените колку се далеку од нашиот.
Посетете ја страницата на трилогијата и прочитајте ги извадоците.