Приказната за Скопскиот фестивал продолжува. По успешното архивирање на првото издание, оваа недела ја „отклучивме“ и 1969 година на Википедија. Ако 1968 беше година на ентузијастичен почеток, архивските исечоци ни покажуваат дека „Скопје 69“ веќе била година на амбиција, гламур и, што е најважно – човечност.
Како и претходно, ова патување низ времето е овозможено благодарение на бесценетата архива на ВБУ Музички регистар, која ни дозволува да ѕирнеме зад завесата на Универзална сала, точно на 15 ноември 1969 година.
Кога Скопје сакаше да биде Санремо
Второто издание се одржало како дел од прославата на 25-годишнината на Радио Телевизија Скопје. Но, за разлика од претходната година, амбициите сега биле европски. Весниците од тоа време со возбуда пишуваат дека фестивалот е регистриран во меѓународната организација ФИДОФ, а во Скопје пристигнуваат гости дури од Милано.
Има еден детаљ што звучи филмски: додека другите пејачи пристигнувале со возови и автобуси, ѕвездата Миро Унгар слетал директно со авион од Париз. Тоа е тој „светски шмек“ што фестивалот се обидувал да го донесе на домашната сцена.
„ГОСТИ ОД ЦЕЛА ЕВРОПА… Уредникот Ѓоко Георгиев не запозна дека меѓу гостите ќе се најдат и неколку музички критичари од Милано… Последен од пеачите ќе пристигне Миро Унгар, кој ќе долета со авион од Париз.“ – исечок од весник (од архивата на ВБУ)
Модата на сцената: Екстраваганција и „Безимени“
1969 не е само музика, туку и визуелен спектакл. Архивата ни открива дека Армен Сурмејан (вокал на групата „Безимени“) ја изненадил публиката со својот изглед. Новинарите го опишуваат како „екстравагантен“, со модни детали што отскокнувале од просекот.
На другата страна била елеганцијата на словенечката дива Ирена Кохонт и нашата Нина Спирова. Тоа било време кога на иста бина, без проблем, се спојувале „рок момците“ од „Бис-Без“ и шлагерските икони.
Двојна круна за Бранѓолица и Џамбазов
Ако ги гледаме резултатите, 1969 била година на Љубомир Бранѓолица. Неговата модерна „Соул Македонијо“ ја освоила публиката (и првата награда), додека баладичната „Езеро мое“ го освоила стручното жири. Тоа е доказ за еден комплетен автор кој можел да „плива“ во сосема различни жанрови.
Веднаш до него, Александар Џамбазов со „Билјана“ и „Довидување“ потврдил дека успехот од ’68 не бил случаен.
Поважно од наградите: Гестот за Бања Лука
Можеби највредниот податок што го ископавме не е музички, туку човечки. Само еден месец пред фестивалот, во октомври 1969, Бања Лука била погодена од катастрофален земјотрес.
Сеќавајќи се на скопската трагедија од 1963, победниците на фестивалот направиле потег што денес ретко се гледа.
„Убав потег на Бранѓолица и Џамбазов, кои примајќи ги наградите дадоа свој личен придонес за настраданите во Бања Лука… Џамбазов, кој за оваа песна доби 2.000 нови динари, одлучи тие да се доделат на настраданите.“
Овој податок дава сосема нова димензија на „Скопје 69“. Тоа не било само натпревар за „златни грла“, туку настан со силно чувство за заедништво и солидарност.
Зошто копаме по архивите?
Затоа што во една табела на Википедија не може да се напише дека Миро Унгар доцнел од Париз, ниту дека Армен бил „екстравагантен“, ниту пак да се почувствува солидарноста на Џамбазов и Бранѓолица. Тие „суви факти“ добиваат боја само кога ќе се прочитаат старите весници.
Посетете ја архивата на ВБУ Музички Регистар за да ги видите оригиналните документи, а транскрипциите на исечоците од весниците поврзани со „Скопје 69“ можете да ги видите тука.