Годинава се одбележуваат 100 години од основањето на Зоолошката градина во Скопје и Природонаучниот музеј на Македонија – две институции што не се само културни и научни симболи, туку и живи сведоштва за визијата на еден човек: д-р Станко Караман.
Овие јубилеи се повод не само за свечени настани и пригодни текстови, туку и за прашање што поретко си го поставуваме: како изгледа институционалната меморија во дигиталниот простор?
Кој бил Станко Караман – и зошто е темелна фигура
Станко Караман (1889–1959) е еден од најзначајните природонаучници што делувале во Македонија во првата половина на 20 век.
Како истражувач, тој:
- работел на ихтиофауната, херпетофауната, орнитофауната и подземната фауна
- опишал повеќе од 60 нови видови и подвидови, најчесто поврзани со Македонија
- ја објавил капиталната студија Pisces Macedoniae (1924)
Како институционален визионер, тој:
- го иницирал и изградил Природонаучниот музеј
- учествувал во основањето на Зоолошката градина во Скопје
- го обликувал Градскиот парк како јавен, еколошки и образовен простор
Покрај тоа, Караман имал значајна улога и во борбата против маларијата, воведувајќи рани биолошки и еколошки методи за сузбивање на маларичните комарци.
Проблемот не е во видливоста – туку во систематизацијата
За Станко Караман постојат бројни текстови, научни трудови, музејски материјали и јубилејни написи – особено во контекст на 100-годишнината на институциите што ги основал.
Но, и покрај тоа, македонската Википедија со години имаше многу штура и непотполна статија за него. Без јасна структура. Без целосен преглед на неговата научна и институционална улога. Без адекватен контекст за значењето што го имал за Македонија и поширокиот балкански научен простор.
Во време кога Википедија е прва референца за истражувачи, новинари, студенти, па и за вештачка интелигенција, ваквата празнина не е банален пропуст – туку структурен проблем на дигиталната меморија.
Зошто ја обновивме статијатата на Википедија
Од тие причини, изминатиов период беше направена целосна обнова и проширување на статијата на Википедија (додека не ја одобрат може да се види на овој линк) за Станко Караман, базирана исклучиво на:
- проверени научни и енциклопедиски извори
- архивски податоци
- релевантни регионални публикации
Целта не беше „препишување“, туку систематизација: да се собере расфрланото знаење на едно место, во форма што е трајно достапна, проверлива и употреблива.
Од институции кон дигитална меморија
Јубилеите се важни, но тие поминуваат. Она што останува е начинот на кој знаењето е архивирано, поврзано и преносливо.
Станко Караман не е заборавен. Но, дури неодамна неговото дело доби целовит, структуриран и современ дигитален запис што одговара на неговото реално значење.
Ако сакаме институциите што ги славиме да имаат и иднина – мора да се грижиме и за нивните основачи во дигиталната меморија.